Artvin'de Boğulmalar Önlenebilir: Çoruh Nehri İçin Su Güvenliği Rehberi

Suyla ilgili en tehlikeli cümle şudur: "Ben yüzme biliyorum." Bu cümleyi kuran kişi genellikle havuzda yüzmeyi kastediyor. Havuz ise suyun en kolay, en denetimli, en tahmin edilebilir hâlidir.

Artvin'in sularında durum farklı. Çoruh Nehri ne havuz gibi ısınır, ne havuz gibi dipsizdir, ne de havuz gibi gözetlenir. Aşağıda bu farkı madde madde açıklıyorum; sonunda da Artvin genelinde doğru eğitimi nerede bulacağınızı anlatıyorum.

Artvin'de suyun iki yüzü var

Havuz ile açık su aynı madde olabilir; aynı ortam değildir. Artvin'de yaşayan bir aile için bu ayrım pratik bir anlam taşır: çocuk Çoruh Nehri yakınında büyüyorsa, havuzda öğrendikleri tek başına yeterli olmayacaktır.

Akan su, durgun suyun kurallarını tanımaz. Diz hizasındaki bir akıntı yetişkin bir insanı ayakta tutamaz. Karadeniz kıyısı ülkenin en sert kıyılarından biridir. Dalga hızlı büyür, dip oyulur, çeken akıntı sık görülür. Denize alışkın olmak burada tek başına yeterli değildir.

Aşağıdaki maddeler, akarsu ortamında en sık karşılaşılan dört riski özetliyor. Bunlar teorik değil; sahada tekrar tekrar görülen durumlardır.

• Akıntının gücü: Suyun ittirme gücü hızıyla birlikte katlanarak artar. Sakin görünen bir çay, dizden yukarı çıktığında ayakta durmayı imkânsız kılar.
• Ayak sıkışması: Akıntıda yürümeye çalışan kişinin ayağı taşların arasına sıkışabilir. Akıntı gövdeyi öne yatırır ve baş su altında kalır.
• Dal yığınları: Suya devrilmiş ağaçlar süzgeç gibi çalışır: su geçer, insan geçemez. Akıntı kişiyi bu yığına yapıştırır.
• Ani debi değişimi: Yağış ya da yukarıdan bırakılan su, akarsuyu saatler içinde bambaşka bir şeye çevirir. Dün geçtiğiniz yer bugün geçilmez olabilir.

Bağıran boğulmaz: sessiz boğulmayı tanımak

Sahada öğrendiğim en önemli şey şu oldu: yardım isteyebilen kişi henüz en tehlikeli evrede değildir. Asıl tehlike, sesin kesildiği andır. Boğulma gürültülü bir olay değildir.

Küçük çocuklarda tablo daha da sessizdir. Çocuk çırpınmaz, çoğu zaman hiç ses çıkarmaz ve yüzü suya dönük şekilde hareketsiz kalır. Bu yüzden çocuk boğulmalarının önemli bölümü, yakınında yetişkin varken gerçekleşir.

Bir noktayı özellikle vurgulamak isterim: su yutan kişi öksürerek de tehlike sinyali verebilir. Sudan çıktıktan sonra öksürüğü geçmeyen, nefesi düzelmeyen ya da aşırı uykulu görünen kişi mutlaka sağlık kuruluşuna götürülmelidir.

Boğulmakta olan bir insanın vücudu her şeyden önce nefes almaya çalışır. Ağızdan çıkan hava sese değil nefese ayrılır; bu yüzden kişi bağıramaz. Yardım çağırmak, ancak nefes düzenliyken yapılabilen bir şeydir.

Karadeniz koşullarında su yüzeyi çoğu zaman hareketlidir ve bu hareket, altta zorlanan birini gizler. Çoruh Nehri çevresinde çocuklarıyla bulunan bir yetişkin, gözünü suya değil doğrudan çocuğuna sabitlemelidir.

Pratik karşılığı nettir: küçük çocuklar suyun yanındayken gözetim kol mesafesinde olmalıdır. Telefona bakılan otuz saniye, tam olarak o sessiz aralığın uzunluğudur.

Suya giriş: en çok hata yapılan an

Yüzme kazalarını konuşurken herkes suyun içini düşünür. Oysa en ağır yaralanmalar suya girerken olur. Artvin'de her yaz duyduğumuz "atladı, bir daha kalkamadı" cümlesinin arkasında hep aynı mekanik vardır.

Mekanik basittir. Baş üstü atlayan bir insan suya saniyede birkaç metre hızla girer. Dip beklenenden yakınsa tüm vücut ağırlığı boyun omurlarında toplanır. Bunun için yüksekten atlamak da gerekmez; bel hizasındaki suya yapılan bir balıklama yeterlidir.

Suyun kendisi de sizi yanıltır. Su, içinden bakıldığında cisimleri olduğundan daha yakın ve daha büyük gösterir. Yani dibi gördüğünüzde bile, gördüğünüz derinlik gerçek derinlik değildir.

Bir başka yaygın hata da "geçen sefer atlamıştım" güvenidir. Su tabanı sabit bir zemin değildir; akıntı, dalga, sel ve mevsim onu sürekli değiştirir. Geçen yılın bilgisi bu yıl için geçerli değildir.

Alkol bu tabloyu ağırlaştırır. Alkollü kişi mesafeyi yanlış ölçer, tepki süresi uzar ve genellikle daha yüksekten atlamayı dener. Su kenarında alkol, kaza riskini birkaç kat artırır.

Artvin'de atlama kazalarının çoğu tanıdık yerlerde oluyor. Çoruh Nehri çevresinde her yaz aynı noktalar kullanılır ve "burayı biliyoruz" duygusu ölçmeyi gereksiz gösterir. Oysa ölçülmesi gereken yer, tam da en çok kullanılan yerdir.

Artvin'de uygulanacak kural tektir ve tartışmaya açık değildir: derinliğini kendi ölçmediğiniz hiçbir suya baş üstü atlamayın. Ölçmek, önce ayaklarınızla girip dibi kontrol etmek demektir.

İkinci kural şudur: iddiaya atlanmaz. Grupla gidilen yerlerde atlama çoğu zaman cesaret gösterisine dönüşür ve kimse "ben derinliği bilmiyorum" demek istemez. Oysa o cümleyi kurmak, atlamaktan çok daha cesur bir davranıştır.

Sıcak hava, soğuk su: Artvin'in en sinsi riski

Artvin'de yaz günlerinde hava ile su arasındaki fark sanılandan büyüktür. İnsan havaya göre giyinir, havaya göre karar verir ve suya havaya göre girer. Bedenin karşılaştığı şey ise sudur.

Refleksin hemen ardından kontrolsüz ve hızlı bir soluma başlar. Nefesi tutmak imkânsızlaşır, kalp atışı yükselir. Bu evre genellikle ilk bir dakikadır ve en tehlikeli dakikadır.

Terli ve sıcak bir bedenin suya birden girmesi tabloyu ağırlaştırır. Cilt sıcaklığı ile su sıcaklığı arasındaki fark ne kadar büyükse, refleks o kadar şiddetli olur.

İlk dakikalardan sonra kaslar soğur. Kol ve bacaklar beklenen gücü vermez; yüzme hareketi bozulur. Kıyıya yakın olmak bile yeterli olmayabilir, çünkü mesafe kısa ama güç azalmıştır.

Artvin'den gelen ailelere hep aynı şeyi söylüyorum: suyun sıcaklığını elinizle değil, ayağınızı bir dakika içinde tutarak ölçün. Çoruh Nehri gibi alanlarda yüzeyin ılıklığı ilk yarım metreden ibarettir.

Doğrusu şudur: suya yavaş girin. Önce ayaklar, sonra bel, sonra gövde. Ense ve yüze su çarpın. Bu birkaç saniyelik alışma, refleksin şiddetini belirgin şekilde azaltır.

Soğuk suya düşülmesi hâlinde ilk kural paniklememektir. İlk dakika geçtiğinde nefes ritmi genellikle kendiliğinden düzelir. O yüzden düşen kişinin ilk işi yüzmek değil, tutunacak bir şey bulup nefesini toparlamaktır.

Yüzme bilmek yetmez: nerede yüzdüğünüzü de bilmelisiniz

Havuzda yirmi beş metreyi rahat yüzen biri, açık suda aynı mesafeyi yüzemeyebilir. Bu bir eksiklik değil, ortam farkıdır.

Bir de "yorulunca ne yapacağım?" sorusu var. Havuzda cevap kolaydır: kenara tutunursunuz. Açık suda tutunacak yer yoktur; cevabın sırtüstü dinlenme olması gerekir ve bu ayrıca çalışılmalıdır.

Açık suda yön bulmak ayrı bir beceridir. Havuzda çizgi vardır, açık suda yoktur. Baş kaldırıp yön kontrol etmeyi bilmeyen yüzücü, farkında olmadan kıyıdan uzaklaşır.

Havuzda su durgundur, sıcaklık sabittir, dip görünür, kenar bir kulaç uzaktadır ve genellikle bir gözcü vardır. Çoruh Nehri gibi bir alanda bunların hiçbiri garanti değildir.

Çoruh Nehri gibi bir alanda yüzmek isteyen kişinin havuz becerisine ek olarak iki şey öğrenmesi gerekir: yön kontrolü ve dinlenme. Artvin'in koşullarında bu ikisi, hızdan çok daha değerlidir.

Velilere şu dört soruyu sormalarını öneriyorum: Çocuk suya düştüğünde sırtüstü dönüp nefes alabiliyor mu? Kıyafetliyken su üstünde durabiliyor mu? Kıyıya paralel yüzebiliyor mu? Yorulduğunda panik yapmadan dinlenebiliyor mu? Bu sorular, "kaç metre yüzüyor?" sorusundan çok daha anlamlıdır.

Artvin'de ders alan herkese bu becerileri ayrıca çalışmasını söylüyorum. Bunlar yarışma değil, hayatta kalma becerileridir ve her seviyede tekrar edilmelidir.

Rafting profesyonel rehber eşliğinde yapıldığında güvenli bir spordur; tek başına yapıldığında değildir. Bota binen herkesin can yeleği ve kask takması, komutları bilmesi ve sudan korkmaması gerekir. Rehberli tur ile "arkadaşlarla bot kiralamak" aynı şey değildir.

Bu bilgileri kime soracaksınız?

Yukarıdaki maddelerin hepsi doğru eğitimle öğrenilir; hiçbiri yazı okuyarak tamamlanmaz. Suda güvenlik, suda çalışılır. Bu noktada asıl soru şu olur: Artvin'de kime, hangi havuzda güveneceksiniz?

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak Yüzmekolik’i kurduk. Yüzmekolik bir kurs değil, bir rehberdir: Türkiye genelindeki sertifikalı yüzme antrenörlerini, havuz ve tesisleri, kulüpleri aynı çatı altında listeler. Kendi kadromuz ya da kendi havuzumuz yok; bu yüzden size belirli bir kuruma yönlendirmeyiz. Artvin'in seçeneklerini yan yana görüp kendi kararınızı verirsiniz.

Artvin'e özel sayfamızda şunları bulabilirsiniz:

• Kulüp ve takım bilgileri: Artvin çevresinde faaliyet gösteren su sporları kulüpleri.
• Antrenör profilleri: uzmanlık alanı, çalıştığı yaş grubu ve iletişim bilgileriyle birlikte.
• Havuz ve tesis rehberi: Artvin genelindeki yüzme havuzları ve özellikleri.
• Ücretsiz bilgi talebi: üyelik ya da giriş yapmadan, tek formla eğitmene ulaşma imkânı.

Bebeğiniz, çocuğunuz ya da kendiniz için eğitim arıyorsanız başlangıç noktası nettir: Artvin Yüzme Kursu ve Antrenör Rehberi. Sayfada Artvin'in antrenörlerini ve havuzlarını görebilir, size en uygun olanına doğrudan ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Boğulan birini nasıl anlarım?

Bağırma ve su dövme beklemeyin; bunlar genellikle olmaz. Gövdesi suda dik duran, başı bir çıkıp bir kaybolan, kollarını yanlarda suya bastıran ve bacaklarını kullanmayan kişi boğulma tehlikesindedir. Sessizlik en güçlü işarettir.

Suda birini kurtarmaya nasıl gitmeliyim?

Yüzerek gitmek son seçenektir; boğulan kişi panikle kurtarıcıya tutunur ve ikisi birden batabilir. Önce seslenin, sonra uzatın (dal, havlu, kürek), sonra atın (can simidi, boş bidon). Yalnızca eğitimliyseniz ve başka yol yoksa suya girin. Her durumda önce 112’yi arayın.

Kolluk (deniz kolluğu) çocuğumu güvende tutar mı?

Hayır. Kolluk ve simit oyuncak sınıfındadır; can yeleği değildir. Sönebilir, kayabilir ve çocuğu yüzükoyun döndürebilir. Ayrıca çocuğa gerçekte sahip olmadığı bir güven duygusu verir. Açık suda kullanılacak tek doğru ekipman, boy ve kiloya uygun can yeleğidir.

Artvin'de güvenli yüzme alanı nasıl seçilir?

Mümkünse cankurtaranı bulunan, sınırları belirlenmiş ve derinliği ilan edilmiş alanları tercih edin. Uyarı levhası olan yerlerde levhaya uyun; levha yokluğu güvenlik anlamına gelmez, çoğu zaman yalnızca denetim yokluğu anlamına gelir.

Çocuğum yüzme biliyor, Çoruh Nehri gibi alanlarda yalnız bırakabilir miyim?

Hayır. Havuzda yüzme becerisi açık suda güvenlik anlamına gelmez; akıntı, sıcaklık farkı, dalga ve mesafe yanılgısı devreye girer. On sekiz yaşından küçük hiç kimse akarsu ortamında yalnız bırakılmamalıdır. Küçük çocuklar ise kol mesafesinde gözetilmelidir.

Daha fazla içerik ve haber için: yuzmekolik.com

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi ya da hukuki tavsiye yerine geçmez. Acil durumda 112’yi arayın. Su güvenliği eğitimi için Artvin'de çalışan sertifikalı bir antrenörle görüşmenizi öneririz.